La lenga catalana e la lenga occitana: la tradicion d'un contèxte plurilingue
« on: December 01, 2004, 06:44:12 PM » by PereCabra
La lenga catalana e la lenga occitana: la tradicion d'un contèxte plurilingue
Antoni Rossell
(llegit a: www. seneca.uab.es/aoc/article.pdf)
Sovent aquels que defendon l'imposicion d'una lenga d'Estat fàcia a las lengas dichas "regionalas" brandisson l'argument de la
"compreneson" entre los pòbles. Es vertat que lo primièr objectiu del projecte europenc, que i sèm embarcats, es lo dialòg e la
compreneson, mas l'experiéncia a Bruxellas, e a tots los organismes de la Comunitat Europenca, a demostrat que lo solet objectiu
viable es que cadun parle sa lenga, e siá comprés e comprenga la dels autres sens ne far primar ni ne mespresar cap d'elas.
L'argument de la compreneson entre los pòbles amb una lenga unenca, doncas, supausa pas una marrida volontat "jacobina" de
sos defensors, mas una manca de cultura e d'informacion, e -plan sovent- una actitud pigrosa e de manca d'interés per se comunicar
amb los pòbles e las cultures vesinas.
En l'epòca dels trobadors i aviá pas una "Europa" politica, mas plan segur qu'existissiá una "Europa culturala" qu'emplegava un
còdi poetic e cultural qu'aviá son origina dins los autors classics en lenga latina, e la primièra lenga romanica literària foguèt
l'occitan. Lo modèl d'intercompreneson culturala, doncas, era plurilingue. D'autors del nòrd de França coma lo celèbre romancièr
Chrétien de Troyes, d'Itàlia, coma l'encara mai celèbre Dante Alighieri, l'illustre Alfonso X lo Savi de Castilha, o lo nòstre e celebrat
Ausias Marc coneissián, legissián e compausavan las òbras sieunas a partir de la tradicion literària occitana. E malgrat que
sas lengas d'origina foguèssen diferentas, la lengua occitana èra una "koinè" comuna a tots els. E aqueste foguèt pas sonque un
fach estrictament literari, mas tocava tanben l'esfèra politica. Aital aquesta lenga èra emplegada per l'aristocracia "europenca",
per de trobadors e de joglars per comunicar los nòus còdis culturals, ben sovent contestataris al poder del papat e a aquel de la
corona francesa coma passèt dins lo conflicte catar. Aquesta lenga occitana e sos còdis culturals s'erigiguèron dins una alternativa
etica e ideologica gràcias a l'aristocracia e als intellectuals medievals, e foguèt l'embrion de la cultura que ne disèm ara
"occidentala". La pròva d'aqueste plurilinguisme -demest mantuna autra- nos es porgida per un debat en lenga occitana entre
Frederic III de Sicília (1272-1337) e Ponç Hug IV, Comte d'Empúries (1272-1313), que los dos aristocratas debaton sus de questions
politicas. E cap d'els o faguèt pas dins sa pròpria lenga -l'italian o lo catalan- mas adoptèron lo còdi cultural occitan, que
reculhissiá una tradicion poëtica e que los assegurava la difusion demest los aristocratas e intellectuals de las tèrras cristianas
medievalas. Catalunya foguèt la protagonista d'aquesta cultura. D'un tal biais que dins lo primièr volum consagrat a l'epòca
medievala d'una recenta Antologia de poètas catalans (Galàxia Gutenberg-Cercle de Lectors. Barcelona, 1997), son autor, l'illustre
Dr. Martí de Riquer, amassa amb de tèxtes en lenga catalana, de tèxtes de trobadors coma Guilhèm de Berguedà (6 poësias),
d'Huguet de Mataplana, de Raimon de Miraval, de Formit de Perpinyà, de Guilhèm de Cabestany (2), de Ponç d'Ortafà, de Jofre
de Foixà, e d'autors anònims, tots els en occitan medieval. Coma lo vesèm la lenga es pas considerada pel Dr. Riquer coma un
trach especific d'identitat nacionala e culturala a l'epòca medievala, amb los tèxtes occitans e catalans ne figuran tanplan d'autres
en latin -plan solide- mas tanben en italian del poèta Benet Garret (Barcelona, aperaquí 1450-Naples 1514). Sens dintrar
ara dins lo criteri linguistic de la seleccion, çò que demòra clar es que la cultura catalana fa pas sonque part del mond trobadoresc,
mas n'es a l'encòp eiretièra. L'eiretatge d'aquesta cultura medievala plurilingue de las vilas e païses mediterranencs, es ara
un modèl cultural integrador per la nòva comunitat europenca. E o es dempuèi la cultura que generèt la lenga occitana medievala,
e que contunhan uèi fòrça d'autors contemporanèus que nos balhan un rebat dins sas òbras de las diferentas varietats dialectalas
que se parlan dins un ample e vast territòri de França, Itàlia e Catalonha.
L'occitan una lenga de compreneson e d'integracion dins lo futur espaci europenc.
« on: December 01, 2004, 06:44:12 PM » by PereCabra
La lenga catalana e la lenga occitana: la tradicion d'un contèxte plurilingue
Antoni Rossell
(llegit a: www. seneca.uab.es/aoc/article.pdf)
Sovent aquels que defendon l'imposicion d'una lenga d'Estat fàcia a las lengas dichas "regionalas" brandisson l'argument de la
"compreneson" entre los pòbles. Es vertat que lo primièr objectiu del projecte europenc, que i sèm embarcats, es lo dialòg e la
compreneson, mas l'experiéncia a Bruxellas, e a tots los organismes de la Comunitat Europenca, a demostrat que lo solet objectiu
viable es que cadun parle sa lenga, e siá comprés e comprenga la dels autres sens ne far primar ni ne mespresar cap d'elas.
L'argument de la compreneson entre los pòbles amb una lenga unenca, doncas, supausa pas una marrida volontat "jacobina" de
sos defensors, mas una manca de cultura e d'informacion, e -plan sovent- una actitud pigrosa e de manca d'interés per se comunicar
amb los pòbles e las cultures vesinas.
En l'epòca dels trobadors i aviá pas una "Europa" politica, mas plan segur qu'existissiá una "Europa culturala" qu'emplegava un
còdi poetic e cultural qu'aviá son origina dins los autors classics en lenga latina, e la primièra lenga romanica literària foguèt
l'occitan. Lo modèl d'intercompreneson culturala, doncas, era plurilingue. D'autors del nòrd de França coma lo celèbre romancièr
Chrétien de Troyes, d'Itàlia, coma l'encara mai celèbre Dante Alighieri, l'illustre Alfonso X lo Savi de Castilha, o lo nòstre e celebrat
Ausias Marc coneissián, legissián e compausavan las òbras sieunas a partir de la tradicion literària occitana. E malgrat que
sas lengas d'origina foguèssen diferentas, la lengua occitana èra una "koinè" comuna a tots els. E aqueste foguèt pas sonque un
fach estrictament literari, mas tocava tanben l'esfèra politica. Aital aquesta lenga èra emplegada per l'aristocracia "europenca",
per de trobadors e de joglars per comunicar los nòus còdis culturals, ben sovent contestataris al poder del papat e a aquel de la
corona francesa coma passèt dins lo conflicte catar. Aquesta lenga occitana e sos còdis culturals s'erigiguèron dins una alternativa
etica e ideologica gràcias a l'aristocracia e als intellectuals medievals, e foguèt l'embrion de la cultura que ne disèm ara
"occidentala". La pròva d'aqueste plurilinguisme -demest mantuna autra- nos es porgida per un debat en lenga occitana entre
Frederic III de Sicília (1272-1337) e Ponç Hug IV, Comte d'Empúries (1272-1313), que los dos aristocratas debaton sus de questions
politicas. E cap d'els o faguèt pas dins sa pròpria lenga -l'italian o lo catalan- mas adoptèron lo còdi cultural occitan, que
reculhissiá una tradicion poëtica e que los assegurava la difusion demest los aristocratas e intellectuals de las tèrras cristianas
medievalas. Catalunya foguèt la protagonista d'aquesta cultura. D'un tal biais que dins lo primièr volum consagrat a l'epòca
medievala d'una recenta Antologia de poètas catalans (Galàxia Gutenberg-Cercle de Lectors. Barcelona, 1997), son autor, l'illustre
Dr. Martí de Riquer, amassa amb de tèxtes en lenga catalana, de tèxtes de trobadors coma Guilhèm de Berguedà (6 poësias),
d'Huguet de Mataplana, de Raimon de Miraval, de Formit de Perpinyà, de Guilhèm de Cabestany (2), de Ponç d'Ortafà, de Jofre
de Foixà, e d'autors anònims, tots els en occitan medieval. Coma lo vesèm la lenga es pas considerada pel Dr. Riquer coma un
trach especific d'identitat nacionala e culturala a l'epòca medievala, amb los tèxtes occitans e catalans ne figuran tanplan d'autres
en latin -plan solide- mas tanben en italian del poèta Benet Garret (Barcelona, aperaquí 1450-Naples 1514). Sens dintrar
ara dins lo criteri linguistic de la seleccion, çò que demòra clar es que la cultura catalana fa pas sonque part del mond trobadoresc,
mas n'es a l'encòp eiretièra. L'eiretatge d'aquesta cultura medievala plurilingue de las vilas e païses mediterranencs, es ara
un modèl cultural integrador per la nòva comunitat europenca. E o es dempuèi la cultura que generèt la lenga occitana medievala,
e que contunhan uèi fòrça d'autors contemporanèus que nos balhan un rebat dins sas òbras de las diferentas varietats dialectalas
que se parlan dins un ample e vast territòri de França, Itàlia e Catalonha.
L'occitan una lenga de compreneson e d'integracion dins lo futur espaci europenc.